Şeytan,Melek ve Komünist – Nedim Gürsel

Bir Nâzım romanı,

Nedim Gürsel’in ‘Şeytan, Melek ve Komünist’ adlı kitabını okudum.
Kitap roman türünde. Doğan Kitap’tan 2011 yılında çıkmış. Sayfa sayısı 335.

*

Edip Akbayram bir şarkısında “Nâzım Hikmet memleket, memleket Nâzım Hikmet/ Kâfiye için yazmadı, hasret sana memleket’ der.

Nâzım, Nâzım Hikmet, Nâzım Hitmet Ran…

Nâzım Hikmet adını ilk kez ciddi olarak üniversite ilk sınıftaki Yazılı Anlatım dersinde işitmiştim. Aslen Mardinli olan İzmir’de ikâmet eden bir arkadaşım Nâzım Hikmet’in şiir kitabını okuyordu. Arkadaşın okuduğu dersin faşist hocasının ilgisini çekmiş, Nâzım üzerine olumlu bir söylev vermişti sınıfa.
Nâzım Hikmet’in adını daha önce yalandan işitmiştim, ama önyargılarlar körelmiş anlayışım, pis-Allah’sız komünist derecesinde tutmuştu. Faşist öğretmenin olumlu söylevine şaşırsak da, genede bir zındıktı, o kâfir… Ne de olsa İslamcı ve milliyetçi bir çevrede yetişmiştim, görüşlerini benimsemiştim, hiç denecek kadardı okuduğum kitap, bize göre muhterem olan kişi Necip Fazıl’dı, onunda Nâzım’ı aşağıladığı epey bir hadisesi vardı.
Okudukça, aydınlandıkça putlarımı teker teker kırdım, prangalarımı teker teker parçaladım, zihnimi pisliklerden teker teker arındırarak temizledim.
Sonra Nâzım’ı öğrenmeye, okumaya başladım. Sevdim, beğendim, hoşlandım; hatta görüşlerini bile benimseyecek kıvama gelmiştim.

Nazım, Türk şiirini Arap’ın ve Farisî’nin köhnemiş kalıplarından, halk şiirinin alışıldık havasından kurtarıp, müziğin ritmini, zevkini, tadını kazandırmıştır. Tabii Rus şair Mayakovski’ye öykünmüş ve Futurizm akımı benimsemiştir. İyi ki de öykünmüş ve benimsemiştir; şiirimize can üstüne can katmıştır sonuçta.

Nâzım’ın çileli bir ömrü olmuştur. Şiirlerinden ve görüşlerinden dolayı 12 yıl hapis yatmış, 1951 yılında Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından çıkarılmış, ömrünün son 12 yılını Rusya’da geçirmiştir, mezarı Moskova’dadır.
Nâzım’ın şiirleri 30 yıl boyunca yasaklanmıştır Türkiye’de. Vatan haini yaftası 2009 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile kaldırılmıştır.

Nâzım’ın harika aşk şiirleri vardır, ama tam bir ayran gönüllünün tekidir. Çok kadının canını yakmıştır.

Siyasi ve politik duyarlılıkta Nâzım’ında eksiklikleri var mutlaka, bazı zulümleri ve devlet faşizmini düpedüz görmezden gelmiştir; ama gene de ben yalnız Nazım’ı suçlamıyorum, suçlu o zaman ki faşizm ve baskılardır.

*

Nedim Gürsel’in bu romanının kahramanları,

Kuleli askeri lisesinde okuyan oradaki lakabı melek olan Ali Albayrak. Eşcinseldir. Nâzım’a ve şiirlerine aşık olur. Komünist olur. Nâzım’a duygularını ifade edemese de, Rusya’dayken yanında bulunur. Partideki kod adı şeytandır. Nâzım’ın bazı hallerine çok kızar ve kıskanır, bunları tuttuğu notlarda belirtir.

Şehvet düşkünü şarkıcı İpek ve onunla aşk yaşayan biyografi yazarı…

Üçünün yolları Berlin’de kesişir. Ali Albayrak tuttuğu notları biyografi yazarına teslim eder.

*

Nedim Gürsel’in harika bir romancılığı var. Üslubu ve dili mükemmel… Edindiği konu, anlatımı ve bol bol Nâzım şiirlerini romana dahil etmesi, âdeta ağza bir parmak çalar gibi oluyor.

-Mustafa Yıldırım – 20.01.2016

Lütfen Paylaş: