Fatma Bacı ve Bacıyan-ı Rum

fatma-baci-ve-baciyan-i-rum-kitap_kapakKitabımız bir önsöz ve üç bölümden oluşmaktadır. Önsöz bölümü biraz detaylıca tutulmuş ve eserde geçen kısaltmalara, kaynak ve tenkitlere de aydınlatıcı olacak şekilde yer verilmiştir. Fatma Bacı kimdir ? Bacıyan-ı Rum teşkilatı ne amaçla kurulmuştur? Tüm bu sorulara yanıt buluyoruz.

Anadolu Selçukluları devrinin en önemli kültür ve medeniyet olayı olarak bilinen Ahi Teşkilatı ( Ahiyan-ı Rum) ‘un kurulmasıdır. Bu teşkilatın bir de kadınlardan oluşan bir kolu vardır ki Anadolu Bacıları ( Bacıyan-ı Rum) teşkilatıdır. Her iki teşkilatta o döneme damgasını vuracak nitelikte sayısız faaliyete imza atmıştır ancak günümüzde yapılan araştırmalarda halen nasıl ve ne zaman kuruldukları tespit edilememekte, kesin sonuçlara varılamamaktadır. Ne gibi sayısız faaliyetler ; Türk sanatı ve Türk ticaretinin gelişmesi, gelenek ve göreneklerin yerleşmesi, Türk kültür ve medeniyetinin yaygınlaşması, Türk Dili ve Edebiyatının korunması gibi…

Bu iki teşkilatın aralarındaki ilişki ve diğer fikir akımları ile de ilişkilerine dair bizlere ışık tutan bir başka kaynak yoktur. Anadolu Selçuklu döneminin buhranlı yılları içerisinde siyasi ve sosyal ya da dini ve tasavvufi olayları içerisindeki tutumlarının ne olduğuna dair  kanıt oluşturabilecek belgeler yoktur. Bacıyan- Rum çoğunlukla Türkmen kadınların yer aldığı bir teşkilattır. Düşünebiliyor musunuz o dönemdeki kadınların toplum içindeki sosyal, ekonomik kültürel yeri ve hatta askeri faaliyetleri dahil araştırılamamıştır. Osmanlı döneminde araştırmalara konu olmuş ancak Anadolu Selçuklu devrinde gereği kadar irdelenmediği için meçhul kalmıştır. Oysaki kitapta her iki teşkilatın ne kadar güçlü bir yapıya sahip olduğundan ülke yönetimi ile politikalarında toplum içinde, meslek kollarında ve diğer her bakımdan çok daha etkili ve yönlendirici olduklarından bahsedilmektedir.

Peki nedendir araştırmaların bunca eksik kalması ? Nedendir yukarda bahsedilen konuların meçhul kalması ?  Kitap bize detaylıca tüm ayrıntılardan bahsetmektedir. Kısaca burada da değinecek olursak Ahi Teşkilatı’nın kurucusu Ahi Evren Hace Nasiru’d-din Mahmut ve onun eşi Anadolu Bacılar Teşkilatı’nın kurucusu Fatma Bacı’nın bu denli tarihe gömülmek istenmelerinin nedeni fikri ve siyasidir. Kitapta sosyal ve ticari ortamın Bacı Teşkilatı’nın kurulmasının gerekli kılındığından bahsedilmektedir. Bazı siyasi olaylarla birlikte Ahilere de değinilmiştir.

Bacıların faaliyetlerini anlatan üçüncü bölümle kitap son bulmaktadır. Örgücülük ve dokumacılık ağırlıklı , sanat ve meslek kollarında gelişme göstermişlerdir. Öte yandan dönemin gerektirdiği asker faaliyetleri ve dini-tasavvufi faaliyetlerinden de bahsedilmektedir.

Kitabın Adı : Fatma Bacı ve Bacıyan-ı Rum

Yazarı:  Prof. Dr. Mikail Bayram

Yayınevi : NKM  Yayınları

Sayfa Sayısı : 112

Basım Yılı : 2008

Lütfen Paylaş: